Cesja bez zgody dłużnika – czy jest możliwa?

Cesja wierzytelności to przeniesie praw przysługujących obecnemu wierzycielowi na nowego nabywcę należności. Do przeprowadzenia cesji wierzytelności nie jest konieczna zgoda dłużnika, gdyż nie jest on stroną umowy

Cesja wierzytelności – co to jest?

Cesja wierzytelności to przekazanie praw do wierzytelności osobie trzeciej, które ustanawiane jest na mocy umowy cesji. Omówienie tego czym jest cesja wierzytelności znajdziemy w Kodeksie postępowania cywilnego w artykułach od 509 do 516.

Cesja wierzytelności zawierana jest przez dwie strony. Są to cedent tj. dotychczasowy wierzyciel i cesjonariusz tj. ten na którego prawa do wierzytelności na mocy umowy zostają przeniesione. Po podpisaniu umowy cesji dotychczasowy wierzyciel przestaje nim być, a właścicielem wszystkich związanych z nią uprawnień staje się nowy nabywca. To on ma prawo zarządzać długiem i żądać jego zwrotu.

Co ważne, umowa cesji jest ważna wtedy i tylko wtedy, gdy została sporządzona w formie pisemnej. Po pierwsze, jest to korzystne zarówno dla cedenta, jak i cesjonariusza, po drugie stanowi późniejszą podstawę do rozstrzygania ewentualnych sporów i nieporozumień. Zawarcie w niej jak najbardziej szczegółowych danych minimalizuje ryzyko pojawienia się rozbieżności.

Zgodnie z artykułem 510 Kodeksu postępowania cywilnego cesja wierzytelności może zostać wykonana na podstawie dowolnej umowy np. umowy sprzedaży, zamiany czy darowizny. Sprzedana może zostać każda wierzytelność, o ile w umowie z której wynikało powstanie wierzytelność, nie zostało zapisane ograniczenie cesji. Możliwa jest także cesja wierzytelności przyszłych pod warunkiem, że zaistnieje stosunek prawny na mocy którego w przyszłości powstanie wierzytelność.

Umowa cesji wierzytelności – co powinna zawierać?

Umowa cesji jak już wspomnieliśmy pod rygorem nieważności musi zostać sporządzona w formie pisemnej. W umowie cesji należy szczegółowo opisać wszystko, co dotyczy przelewanej wierzytelności oraz wyjaśnić z jakiego stosunku prawnego ona wynika.

Zawierając umowę cesji konieczne jest ustalenie tego, która ze stron i w jakim terminie poinformuje dłużnika o cesji. Wprawdzie do dokonania cesji nie jest konieczna zgoda osoby zadłużonej (wyjątkiem od tej sytuacji jest ta w której dłużnik już wcześniej nie wyraził zgody na cesję wierzytelności), jednak poinformowanie go o zmianie wierzyciela może ułatwić odzyskanie należności.

Na cedencie spoczywa obowiązek wykazania, że należność istnieje i że ma on do niej określone prawa. Z jednej strony odpowiada on za te wierzytelności, które zbywa, z drugiej natomiast nie musi interesować go to, czy dłużnik jest wypłacalny i czy będzie w stanie zwrócić nowemu wierzycielowi wymaganą należność.

Cesjonariusz może wprawdzie nabyć trudną do odzyskania wierzytelność, jeśli jednak już w momencie zawierania umowy cesji wie, że dłużnik jest niewypłacalny, to taka informacja również powinna znaleźć się w sporządzanym dokumencie. W przypadku trudnych do odzyskania należności stosuje się cesję powiernicza. Cesja powiernicza podobna jest do umowy wypożyczenia własności. Polega ona na tym, że na mocy zawartej umowy należność staje się własnością nabywcy na czas jej odzyskania, a gdy dług zostanie zwrócony, „wraca do wierzyciela”.

W ramach umowy cesji jedna osoba ma prawo żądać spełnienia świadczenia, druga ma obowiązek je spełnić – stroną zobowiązania jest dłużnik, który musi oddać należność w wymaganej wysokości.

Aby umowa cesji była ważna prawo do wierzytelności powinno zostać przekazane albo dokumentem urzędowym, albo prywatnym z urzędowo poświadczonym podpisem.

Cesja wierzytelności – czy jest możliwa bez zgody dłużnika?

Cesja bez zgody dłużnika jest możliwa. Mówi o tym artykuł 509 Kodeksu postępowania cywilnego. W praktyce oznacza to, że dotychczasowy wierzyciel ma prawo przenieść należność na osobę trzecią bez konieczności informowania o tym dłużnika. Możliwość sprzedania długu bez powiadamiania o tym osoby, która jest winna pieniądze wynika z faktu, że w zawieranej umowie cesji nie jest ona ani uczestnikiem, ani stroną. Powiadomienie dłużnika leży jednak w interesie nowego wierzyciela, gdyż zgodnie z artykułem 512 Kodeksu postępowania cywilnego dopóki osoba zadłużona nie wie o cesji, może spełnić świadczenie na rzecz wcześniejszego właściciela należności.

Interesy dłużnika chroni wspomniany artykuł 512 Kodeksu postępowania cywilnego z którego wynika, że dopóki dłużnik nie został poinformowany o cesji, to spełnienie świadczenia na rzecz poprzedniego wierzyciela ma skutek względem nabywcy. Stąd też chociaż taki obowiązek nie wynika z kodeksu, dobrze jest powiadomić (zarówno ustnie jak i pisemnie) osobę zadłużoną o cesji. Z treści zawiadomienia musi jednoznacznie wynikać to, że dotychczasowy wierzyciel już nim nie jest i że prawo do długu i jego egzekwowania zostały przeniesione na inną osobę.

Cesja wierzytelności w praktyce

Z praktycznego punktu widzenia dłużnik nie bierze udziału w cesji, choć jej przedmiotem jest dług, który będzie musiał zwrócić. O dokonaniu cesji osoba zadłużona zazwyczaj dowiaduje się jako ostatnia. Czy to oznacza, że dłużnik jest wobec cesji zupełnie bezsilny i że nie ma żadnych praw? Na szczęście nie do końca. Chociaż cesja może zostać dokonana bez jego wiedzy i zgody (o ile nie zastrzegł tego wcześniej), to brak powiadomienia dłużnika o cesji utrudni zwrot długu i zamknięcie wszystkich spraw związanych z cesją. Stanie się tak np. wówczas, gdy dłużnik nie wiedząc o cesji zwróci dług wcześniejszemu wierzycielowi (chociaż nie jest on już właścicielem należności). Omawiany przepis ma zapobiec sytuacji w której dłużnik będzie musiał dokonać podwójnego świadczenia – tak na rzecz dawnego jak i obecnego wierzyciela.

Dla dłużnika istotny jest fakt, że przedmiotem cesji mogą być także przedawnione długi lub te zapieczone hipoteką, co wynika z artykułu 79 ustawy o księgach wieczystych i hipotece – zastawem albo zastawem rejestrowanym. Jedynym ograniczeniem jest to, że nie można zbyć części wierzytelności, w cesji prawa do całego długu przechodzą od razu na nowego wierzyciela.

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *